स्पेसएक्स (SpaceX) या इलॉन मस्क यांच्या खासगी अंतराळयान निर्माता, उपग्रह प्रक्षेपण सेवा कंपनीने १३ ऑक्टोबर २०२४ रोजी एक महत्त्वाची चाचणी यशस्वीपणे पूर्ण केली, ज्यामध्ये त्यांनी त्यांच्या स्टारशिप (Starship) रॉकेटच्या Super Heavy बूस्टरला लाँच पॅडवर “चॉपस्टिक्स” नावाच्या यांत्रिक हातांनी पकडले. या यशस्वी चाचणीने अंतराळ प्रवासात इतिहास रचून एक नवीन अध्याय सुरू केला आहे. स्टारशिपची ही पाचवी चाचणी होती. स्टारशिप हे जगातलं सर्वात मोठं अंतराळयान आहे!

मिशनची माहिती

• उड्डाणाची वेळ: Super Heavy बूस्टरने स्थानिक वेळेनुसार सकाळी ७.२५ वाजता टेक्सासच्या बोका चिका लाँच साइटवरून उड्डाण केले.
• बूस्टर सुमारे ७४ किमी उंचीवरून Starship पासून वेगळे झाले.
• पुनर्प्राप्ती: बूस्टरने सात मिनिटांत लाँच पॅडवर परत येताना यांत्रिक हातांनी (चॉपस्टिक्स) पकडले.
• हे सुपर हेवी बूस्टर कॅच करणाऱ्या स्ट्रक्चरला त्यांनी Mechazilla असं नाव दिलं आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे

• यांत्रिक हात : SpaceX ने विकसित केलेले “चॉपस्टिक्स” या यांत्रिक हातांनी बूस्टरला सुरक्षितपणे पकडले, जे अंतराळ उद्योगात एक नवीन तंत्रज्ञान म्हणून ओळखले जात आहे.
• उपयुक्तता : बूस्टरची जलद पुनर्प्राप्ती SpaceX च्या पुनरुपयोगी रॉकेट तंत्रज्ञानाच्या विकासात महत्त्वाची ठरली आहे.
• स्टारशिपचा आकार : स्टारशिपची उंची १२१ मीटर आहे. याचा परीघ (Diameter) ९ मीटर आहे. तब्बल १५० मेट्रिक टन पेलोड वाहून नेण्याची क्षमता यामध्ये आहे.
• स्टारशिपचे बूस्टरची उंची ७१ मीटर आहे.
• या स्टारशिपचं वजन जवळपास 5,000,000 किलो आहे!
• वेगळ्या ग्रहांवरील मोहिमांसाठी हे यान तब्बल १०० लोकांना घेऊन जाऊ शकतं!

मिशनचे उद्दिष्ट

SpaceX चा उद्देश Starship रॉकेटचा वापर करून चंद्र आणि मंगळावर मानव पाठवण्याचा आहे. या यशस्वी चाचणीने अंतराळ उद्योगातील अनेक तज्ञ आणि उत्साही लोकांमध्ये उत्साह निर्माण केला आहे. SpaceX पुढील मिशन्ससाठी तंत्रज्ञान आणि प्रक्रियांचे सुधारणा करत राहील, ज्यामुळे भविष्यातील चंद्र आणि मंगळ मिशन्स अधिक सुलभ होतील. SpaceX ने या मिशनद्वारे अंतराळ प्रवासाच्या क्षेत्रात एक नवीन मानक स्थापित केले आहे कारण ही गोष्ट प्रथमच घडली आहे. यामुळे भविष्यातील मिशन्स अधिक जलद आणि प्रभावी होऊ शकतात.

The post स्पेसएक्सचं अद्वितीय कौशल्य: स्टारशिप रॉकेट बूस्टरला लॉंच पॅडवर झेललं! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

भारतीय अंतराळ स्टार्टअप अग्निकुल कॉसमॉसने गुरुवारी जगातील पहिले सिंगल पीस 3D प्रिंटेड रॉकेट इंजिनद्वारे असलेलं त्यांचं पहिलं सब-ऑर्बिटल चाचणी वाहनाचं यशस्वी उड्डाण पूर्ण केलं!

अग्निबाण SOrTeD (सब-ऑर्बिटल टेक्नॉलॉजी डेमॉन्स्ट्रेटर) गुरुवारी सकाळी ७.१५ वाजता अवकशात झेपावले. भारतातील खाजगी स्टार्टअपचे हे दुसरे प्रक्षेपण असले तरी, कंपनीने श्रीहरिकोटा येथे देशातील पहिल्या खासगी स्पेसपोर्टवर स्थापित केलेल्या खासगी लॉन्चपॅड वापरणारे हे पहिले प्रक्षेपण होते. याआधी अग्निबाणचं प्रक्षेपण किमान चार वेळा रद्द झालं होतं.

या मोहिमेची रचना हे रॉकेट ८ किलोमीटरची उंची गाठण्यासाठी करण्यात आली होती. या मोहिमेसाठी IIT Madras आणि भारत सरकारच्या IN-SPACe या सरकारी संस्थेच्या मदतीने त्यांनी हे यश मिळवलं आहे!

The post अग्निकुल कॉसमॉस या खासगी स्पेस कंपनीच्या अग्निबाण रॉकेटचं यशस्वी उड्डाण! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

भारताच्या इस्रो या अवकाश संस्थेने तयार केलेल्या चंद्रयान ३ मोहिमेचा विक्रम लँडर काल यशस्वीरित्या चंद्रावर उतरला असून सर्व गोष्टी अपेक्षेप्रमाणे काम करत आहेत. काही वेळातच चंद्रावर फिरण्यासाठी असलेला प्रज्ञान रोव्हरसुद्धा बाहेर पडून आता चंद्रावर फिरत आहे.

या मोहिमेद्वारे भारत चंद्रावर उतरणारा चौथा देश ठरला आहे आणि चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर उतरणारा पहिलाच देश आहे! इस्रोच्या शास्त्रज्ञांनी चंद्रयान २ मधील अपयशानंतर त्यामधील त्रुटी दूर करून अधिक भक्कम लँडर यावेळी पाठवला आणि मोहीम यशस्वी केली आहे.

काल या ऐतिहासिक क्षणांचे साक्षीदार होण्यासाठी करोडो भारतीय त्यांच्या फोन्स, टीव्हीवर लाईव्हस्ट्रीम पाहत होते. यूट्यूबवरील सर्वाधिक लाईव्हस्ट्रीम Viewers चा विक्रमसुद्धा आता चंद्रयानच्याच नावे झाला आहे! तब्बल ८० लाखांहून अधिक लोक एकावेळी ही लाईव्हस्ट्रीम पाहत होते.

अनेक देशांचे प्रतिनिधी, कंपन्यांचे प्रमुख यांनी भारताचं आणि इस्रोच्या शास्त्रज्ञांचं अभिनंदन केलं आहे.

The post चंद्रयान ३ यशस्वीरित्या चंद्रावर उतरलं : दक्षिण ध्रुवावर उतरणारा पहिलाच देश! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

रविवारी श्रीहरीकोटा येथून भारताचं सर्वात मोठं रॉकेट Launch Vehicle Mark-III म्हणजेच LVM3 चं प्रक्षेपण यशस्वी झालं आहे. इस्रोच्या या रॉकेटने OneWeb कंपनीच्या ३६ सॅटेलाइटसह उड्डाण केलं आहे.

LVM-III रविवारी UK-आधारित नेटवर्क ऍक्सेस असोसिएटेड लिमिटेड (OneWeb) चे ३६ उपग्रह लो अर्थ ऑर्बिट (LEO) मध्ये प्रक्षेपित केले आहेत. वनवेब ग्रुप कंपनीने LEO मध्ये ७२ उपग्रह प्रक्षेपित करण्यासाठी ISRO ची व्यावसायिक शाखा NewSpace India Ltd सोबत करार केला आहे. ऑक्टोबर 2022 मध्ये ISRO ने OneWeb चे 36 उपग्रह प्रक्षेपित करून दोन्ही संस्थांमधील मोहिमांची सुरुवात केली. OneWeb हे अंतराळातून चालणारे जागतिक संप्रेषण नेटवर्क आहे, जे सरकार आणि व्यवसायांसाठी कनेक्टिव्हिटी उपलब्ध करून देतं.

इस्रोचे प्रमुख एस सोमनाथ यांनी सांगितलेल्या माहितीनुसार इस्रोच्या गगनयान या महत्वाकांक्षी मोहिमेतसुद्धा हेच LVM3 रॉकेट वापरलं जाणार आहे. त्यामुळे एकप्रकारे आज त्या मोहिमेसाठी या रॉकेटची चाचणी झाली आहे.

OneWeb मध्ये भारतातील एयरटेल कंपनीची मालकी असलेली भारती एंटरप्राइजची मोठी गुंतवणूक आहे.

The post भारताचं सर्वात मोठं रॉकेट LVM3 प्रक्षेपण : इस्रोची यशस्वी कामगिरी! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

आजपर्यंत आपण विविध देशांतर्फे उपग्रह, रॉकेट्स, अवकाशयान अंतराळात झेपावताना पाहिले आहेत. काल व्हर्जिन गॅलॅक्टिक या स्वतःच्या कंपनीमार्फत रिचर्ड ब्रॅन्सन यांनी अंतराळवीर आणि इतर सहकारी यांच्यासोबत VSS Unity नावाच्या अवकाशविमानातून उड्डाण केलं आणि पृथ्वीच्या कक्षेबाहेर काहीसा प्रवास करून तब्बल ८८ किमी उंची गाठली आणि यशस्वीरित्या पुन्हा पृथ्वीवर परतले!

व्हर्जिन या ब्रिटिश कंपनीचे प्रमुख असलेले ७० वर्षीय रिचर्ड ब्रॅन्सन यांच्या व्हर्जिन गॅलॅक्टिक कंपनीच्या अवकाशविमानातून प्रवास करत स्वतःच्याच स्पेसशिप मार्फत प्रवास करणारे पहिले व्यक्ती ठरले आहेत. त्यांच्या या मोहिमेमुळे आता अवकाशप्रवासासाठी खाजगी पर्यायसुद्धा उपलब्ध होण्याच्या दृष्टीने पहिलं पाऊल पडलं आहे.

तांत्रिकदृष्ट्या VSS Unity हे नेहमीसारखं अवकाशयान म्हणता येणार नाही. हे एक मोठं विमान आहे (WhiteKnight Carrier Aircraft) जे एक छोटं विमान/यान (VSS Unity) अवकाशात नेऊन सोडून देतं उर्वरित प्रवास ते छोटं यान पूर्ण करून पृथ्वीवर परत येतं. जवळपास एक तास दहा मिनिटांचा हा प्रवास होता.

यामध्ये त्यांच्यासोबत Beth Moses, Colin Bennett आणि भारतात जन्मलेल्या Sirisha Bandla यांचा सहभाग होता. यांचा एकंदर अनुभव तुम्ही लेखाच्या शेवटी दिलेल्या व्हिडिओमध्ये पाहू शकता.

खरतर रिचर्ड ब्रॅन्सन हा प्रवास ह्या महिन्यात करणार नव्हते मात्र काही दिवसांपूर्वी Amazon चे संस्थापक जेफ बेझोस यांनीही त्यांच्या ब्ल्यु ओरिजिन मार्फत २० जुलै रोजी अंतराळ प्रवास करणार असल्याचं जाहीर केलं होतं त्यावर पहिला व्यक्ती बनण्याच्या उद्देशाने रिचर्ड यांनी लवकरच उड्डाण करण्याचं ठरवून ते पूर्णसुद्धा केलं आहे.

अवकाश पर्यटनासाठी आता पर्याय उपलब्ध होताना दिसत असून याद्वारे तुम्ही तुमची जागा आरक्षित करून अवकाशात प्रवास करून पृथ्वीगोल पाहून Weightlessness चा अनुभव घेऊन पृथ्वीवर परत येऊ शकता. व्हर्जिन गॅलॅक्टिकच्याच प्रवासासाठी तब्बल ६०० सेलेब्रिटी/श्रीमंत व्यक्तींनी नोंदणी केली आहे. यामध्ये टॉम हँक्स, लियोनार्डो डीकॅप्रिओ, लेडी गागा, जस्टीन बिबर, केटी पेरी, इ. सेलेब्रिटीचा समावेश आहे. यासाठी त्यांनी प्रत्येकी तब्बल 2,50,000 डॉलर्स म्हणजे जवळपास १ कोटी ८७ लाख रुपये मोजले आहेत! कंपनीच्या म्हणण्यानुसार वर्षाला ४०० उड्डाणं करता येतील आणि यामधून 10 ते 15 बिलियन डॉलर्सचं उत्पन्न मिळेल असंही सांगितलं आहे!

यामुळे प्राथमिक अवस्थेत असतानाच अतिश्रीमंत व्यक्तींची अवकाश पर्यटनासाठी पर्याय देण्यास स्पर्धा सुरू झाल्याचं उघड दिसून येत आहे. जेफ बेझोस यांची ब्ल्यु ओरिजिन, रिचर्ड ब्रॅन्सन यांची व्हर्जिन गॅलॅक्टिक आणि इलॉन मस्क यांची स्पेसएक्स अशा तिन्ही कंपन्या त्यांच्या त्यांच्या मोहिमा जाहीर करत आहेत. यामध्ये व्हर्जिन गॅलॅक्टिकच्या यशस्वी मोहिमवेळी मुद्दाम ब्ल्यु ओरिजिनने ट्विट करून दोन्ही पर्यायांची तुलना केली आहे. ज्यावर आता अनेक जण टीकासुद्धा करत आहेत.

The post रिचर्ड ब्रॅन्सन यांचा अवकाश प्रवास यशस्वी : आता अवकाश पर्यटन शक्य! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.