TechGuru Archives - MarathiTech - मराठीटेक

अॅलन ट्युरिंग : आधुनिक संगणकाचा जनक : टेक गुरु

Sooraj Bagal — Tue, 29 Dec 2015 20:10:00 +0000

अॅलन ट्यूरिंग

आज आपण संगणक शास्त्राचा वापर करून जी काही तंत्रज्ञानामध्ये प्रगती करत आहोत, त्याचे सर्व श्रेय अॅलन ट्युरिंगकडे जाते. आधीच्या काळी, संगणक हा फक्त त्यामध्ये फिड करण्यात आलेल्या गोष्टी करण्यापुरताच मर्यादित होता. त्यासाठीदेखील खूप कष्ट घ्यावे लागत. ‘त्या’ काळात अतिशय अशक्यप्राय समजली जाणारी गोष्ट म्हणजे मशीनला विचार करायला लावून, तिच्याकडून एखादे काम करवून घेणे. आणि यात अॅलन यशस्वी झाला
होता. अॅलन ट्युरिंगच्या कामाचा, प्रोग्रामिंग भाषा तयार करण्यामध्ये मोठा प्रभाव आहे. एवढेच नव्हे तर आज ‘मानवनिर्मित बुद्धिमत्ता’ (Artificial Intelligence) ही जी संगणकीय शास्त्राची एक शाखा आहे, तिचादेखील अॅलन ट्युरिंगच जनक आहे. गूगलची ‘सेल्फ-ड्रायव्हिंग कार’, मायक्रोसॉफ्टचे ‘कोर्टाना’ (Cortana) आणि अॅपलची‘सिरी’ (Siri) हे वैयक्तिक सहाय्यक (PA) अॅप्, Cleverbot, … हे सर्व याच शाखेचे उपयोजनं आहेत. पण दुर्दैवाची
बाब म्हणजे, एवढे महत्वाचे संशोधन करूनदेखील त्याला जिवंतपणी कधीच आदराची वागणूक देण्यात आली नाही. त्याच्या वाट्याला नेहमी दुखःच आले. तो समलैंगिक असल्यामुळे त्याचा खूप छळ करण्यात आला. आणि शेवटी परिस्थितीला कंटाळून त्याने आत्महत्या केली.

अॅलन ट्युरिंगचा जन्म २३ जून,१९१२ साली, लंडन येथे एका उच्च-मध्यम कुटुंबामध्ये झाला. त्याचे वडिल ‘जुलिअस’ हे भारतीय नागरी सेवेत कामाला होते. ते अस्खलितपणे तमिळ आणि तेलुगु भाषा बोलत असत. भारतामध्येच
त्यांची भेट ‘इथेल सारा स्तोनेय’ नावाच्या मुलीसोबत झाली. ती मद्रास (सध्याचे चेन्नई) येथील रेल्वे विभागाच्या मुख्य अभियांत्रिकाची मुलगी होती. दोघांचे सुत जुळले होते आणि त्यांचा राहणीमानाचा ‘दर्जा’(?) देखील बरोबरीचा होता. तेव्हा दोघांनी लग्न केले. त्यांना दोन मुले झाली. अॅलन ट्युरिंग हा धाकटा मुलगा होता. अॅलनच्या कुटुंबाचा शैक्षणिक आणि वैज्ञानिक जगाशी फारसा संबंध नव्हता. त्याचा मोठा भाऊ हा लंडनचा कायदेपंडित होता. पण अॅलन ट्युरिंग मात्र त्याच्या कुटुंबीयांपेक्षा खूपच वेगळा बनणार होता. वयाच्या सहाव्या वर्षी, अॅलन ट्युरिंग त्याच्या पालकांसोबत भारतात येणार होता पण तब्येतीच्या कारणास्तव तो आला नाही. त्यानंतर तो ‘शेर्बोर्ने पब्लिक
स्कूल’मध्ये गेला.

अॅलन ट्युरिंगला लहानपासुनच गणित व विज्ञानाकडे नैसर्गिक ओढ होती आणि ‘शेर्बोर्ने पब्लिक स्कूल’मध्ये शिक्षकांचा भर हा साहित्यावर होता. अॅलन ट्युरिंगची गणित आणि विज्ञानाविषयी असलेली आवड हि अभ्यासाच्या बाहेरील होती. तेव्हा तेथील शिक्षकांनी अॅलनच्या आईला बोलावून, ‘त्याला जर वैज्ञानिक क्षेत्रात कारकीर्द करायची असेल तर तो येथे त्याचा वेळ वाया घालवत आहे.’ असे स्पष्टपणे सांगितले होते. लहानपणीच ‘कॅल्क्युलस’ (गणिताचा एक प्रकार) न शिकताच तो गणितातील अतिशय कठीण प्रश्न सोडवत असे. वयाच्या १६व्या वर्षी, त्याची आईन्स्टाईनच्या कामाशी ओळख झाली. तेव्हा आईनस्टाईनच्या सर्व कामाचा स्वतःच अभ्यास करून, त्याने त्याच्या नोट्सदेखील बनवल्या होत्या.

ट्युरिंगच्या नोट्सचे पदवी पातळीवर कौतुक केले जाते. अॅलन ट्युरिंग हा इतर मुलांपेक्षा खूपच वेगळा होता. तो नेहमी एकटाच राहत असे. आणि त्याचे वर्गमित्र त्याची नेहमीच चेष्टा करत असे. ट्युरिंगच्या मनावर या सर्व
गोष्टींचा परिणाम झाला होता, म्हणूनच त्याने आयुष्यभर पुढे शांततेचा पुरस्कार केला. त्याचा तिथे एकच मित्र होता. त्याचे नाव होते ‘ख्रिस्तोफर मोर्कॉम’. एकदा असेच वर्गमित्र ट्युरिंगची थट्टा करत असताना, ख्रिस्तोफरने त्याची सुटका केली होती. अशाप्रकारे त्यांची ओळख झाली. त्या दोघांनाही गणितामध्ये विशेष रस होता. ट्युरिंगला जी ‘कोड ब्रेकिंग’मध्ये आवड होती, तीदेखील ख्रिस्तोफरमुळेच. ट्युरिंग मात्र ख्रिस्तोफरकडे आकर्षित झाला होता. ख्रिस्तोफर हा ट्युरिंगचा पहिला प्रेमी होता. ते दोघे विविध विषयांवर चर्चा करत असत. पण जेव्हा ख्रिस्तोफर क्षयरोग झाल्याने मेला, तेव्हा त्याच्या मनावर खूप खोलवर परिणाम झाला. आणि ‘आता ख्रिस्तोफरची स्वप्ने मलाच पूर्ण करायची करायची आहेत’ या उद्देशाने त्याने खूप अभ्यास करायला सुरुवात केली होती.

पुढे १९३१ साली, गणितशास्त्रामध्ये पदवी घेण्यासाठी तो केंब्रीज येथील किंग्स कॉलेजमध्ये गेला. आणि प्रथम श्रेणी घेऊन तो तेथून बाहेर पडला. तो त्यावेळी किंग्स शिष्यवृत्तीला पात्र ठरला होता, तसेच ‘Probability
Theory’ मध्ये योगदान दिल्याबद्दल Smith’s Prize मिळाले होते. त्या काळी ‘Decision Problem’ क्षेत्रात शोध लावण्यासारखे खूप सारे बाकी होते. ‘Decision Problem’ मध्ये एक प्रश्न असतो आणि त्याचे उत्तर फक्त ‘हो’ किंवा ‘नाही’ मध्येच असू शकते. एका नंतर एक मिळालेल्या उत्तरापासून आपण संच (Set) तयार करत जातो, आणि कोणती समीकरणे सिद्ध करता येतात, कोणती समीकरणे सिद्ध करता येत नाहीत हे पाहू शकतो. वयाच्या २४ व्या वर्षी त्याने, ‘On Computable Numbers with an application to the decision problem’ हा शोधनिबंध जगासमोर सादर केला. गंमत म्हणजे अॅलन ट्युरिंग ज्या निष्कर्षापर्यंत पोहोचला होता, त्याच निष्कर्षापर्यंत ‘अलोन्झो चर्च’ हा गणितज्ञदेखील पोहोचला होता. पण शेवटी दोन्ही प्रबंधांची तपासणी केल्यावर अॅलन ट्युरिंगची निष्कर्षापर्यंत पोहोचण्याची पद्धत हि पूर्णपणे नवीन आणि कल्पक असल्याचे दिसून आले. आणि या प्रबंधाने संपूर्ण तंत्रज्ञान पूर्णपणे बदलणार होते. या प्रबंधामुळेच एक नवीन प्रकारच्या मशीन जन्मास आल्या, त्यांना आपण ‘ट्युरिंग मशीन’ (Turing Machine) म्हणतो. हि एक काल्पनिक/थेरॉटिकल संगणकीय मशीन आहे कि ज्यामध्ये आधीपासूनच काही नियम सेट केलेले असतात, आणि त्या नियमांनुसार मशीनला दिलेल्या इनपुट पासून एक आउटपुट मिळते. थोडक्यात ‘ट्युरिंग मशीन’ हि एक अशी मशीन आहे ज्यामध्ये आधीपासूनच लॉजिक सेट केलेले असते आणि त्याचा वापर करून डेटा वाचू/लिहू शकतो. ‘ट्युरिंग मशीन’ या ‘Theory of Computation’ या संगणक शास्त्राच्या अतिशय महत्वाच्या समजल्या जाणाऱ्या शाखेचा केंद्र बिंदू आहेत. सध्या आपण जे संगणक वापरतो त्याचे आर्क्टिक्चर बनवण्याचे श्रेय ‘जॉन वोन न्यूमन’ या गणितज्ञाला देतो. पण त्याच्यावर देखील ट्युरिंगच्या या प्रबंधाचा परिणाम होता आणि हे त्याने देखील मान्य केले आहे. यानंतर पुढची दोन वर्षे, तो प्रिन्स्टन येथे Phd च्या अभ्यासाठी होता. येथेदेखील तो विविध प्रयोग करतच राहिला, नवीन गोष्टी शिकतच राहिला. येथे असताना तो क्रिप्टॉलॉजी शिकला, आणि गुप्त संदेश सोडवण्यासाठी एक मशीन तयार करण्याचा प्रयत्न करत होता. तसेच केमिस्ट्री आणि बायोलॉजीमध्ये देखील संशोधन करत होता.

१९३९ साली दुसऱ्या महायुद्धाला नुकतीच सुरुवात झाली होती. त्यावेळी जर्मन लोक त्यांच्या इतर सोबती राष्ट्रांना संदेश पाठवण्यासाठी एका मशीनचा उपयोग करत असत. त्या मशीनचे नाव होते ‘एनिग्मा’. त्याकाळी
‘एनिग्मा’ मशीन हि गुप्त संदेश पाठवण्यासाठी जगातील सर्वात सुरक्षित मशीन मानली जात होती. जर्मन लोक तिच्या सहाय्याने अतिशय गुप्त संदेश म्हणजे कुठे हल्ला करायचा आहे, कोणत्या वेळी करायचा आहे, कितीही दूरपर्यंत पोहोचवू शकत होते. ज्यांना संदेश पोहोचवायचा आहे आणि जो पाठवत आहे, या दोघांकडेदेखील ‘एनिग्मा’ मशीन असते, त्या दोघांनाही ‘एनिग्मा’ मशीनची सेटिंग्ज माहित असते. आणि त्या सेटिंगचा चा वापर करून ते गुप्त संदेश पाहत असत. पण अशी एक ‘एनिग्मा’ मशीन ब्रिटिशांच्या हाती लागली होती. आणि याबद्दल कोणालाच कल्पना नव्हती. पण ‘एनिग्मा’ मशीन जवळ असणे म्हणजे सर्व काही गुप्त संदेशांचा आपल्याला उलगडा होईल असे नाही.

‘एनिग्मा’ची सेटिंग्ज ओळखून, संदेश पाहणे हे जगातील सर्वात अवघड काम होते. या सेटिंग्जच्या १५९ दशलक्ष कोटी म्हणजे १५९च्या पुढे १८ शून्य एवढ्या शक्यता असत. एकदा मशीन ची सेटिंग माहित झाली म्हणजे सर्व काही गुप्त संदेश कळतील असेही नव्हते. जर्मन दररोज मध्यरात्री एनिग्मा मशीनची सेटिंग्ज बदलत असत. ब्रिटिशांना पहाटे सहा वाजता एनिग्माद्वारे गुप्त संदेश मिळत असे. तो गुप्त संदेश पाहण्यासाठी जी सेटिंग्ज लागते, ती ओळखण्यासाठी त्यांच्याकडे १८ तास असत. या १८ तासांमध्ये एनिग्मा मशिनच्या दशलक्ष कोटी शक्यतांपैकी जी खरोखरच सेटिंग आहे ती शोधावी लागे. हेसुद्धा दररोज करावे लागे. त्यामुळे एनिग्माला क्रॅक करणे अशक्यच मानले जात होते. त्यावेळी जर्मन गुप्त संदेश फोडण्याचे काम ‘ब्लेचली पार्क’ याठिकाणी चाले. ब्रिटिशांना साहजिकच एनिग्माला क्रॅक करण्यात अपयश येत होते. तेव्हा ‘एसा ब्रीग्ग्स’ या प्रसिद्ध कोड ब्रेकर ने त्यांना ’तुम्हाला विलक्षण बुद्धिमत्ता असलेला माणसाची आवश्यकता आहे. तुम्हाला अॅलन ट्युरिंगच मदत करू शकेल’, असा सल्ला दिला होता. त्यावेळी अॅलन ट्युरिंग केंब्रिज विद्यापीठामध्ये तर्कशास्त्रज्ञ म्हणून काम करत होता. तेव्हासुद्धा तो गणिताच्या क्लासला जात असे. ‘एसा ब्रीग्ग्स’ चा सल्ला एकूण त्यांनी अॅलन ट्युरिंगला मुलाखतीसाठी बोलावले. त्यानंतर ट्युरिंग तेथे पार्ट-टाइम काम करू लागला. पण लवकरच त्याला कामाचे महत्त्व लक्षात आले आणि तो फुल-टाइम काम करू लागला. ब्लेचली पार्क मध्ये ट्युरिंगला एक अतिशय साधे राहणीमान असलेला, कधी कधी बोलताना अडखळणारा, एक विलक्षण बुद्धीचा प्रोफेसर म्हणून ओळखले जात.

एनिग्माला क्रॅक करण्यासाठी अतिशय बुद्धिमान लोकांची निवड केली होती. त्यामध्ये ह्यू अलेक्झांडर देखील होता, आणि तो या टीमचे प्रतिनिधित्व करत होता. ट्युरिंग ‘एनिग्मा’ ला क्रॅक करण्यासाठी आणखी एक मशीन तयार करत होता, जी स्वतःच सर्व सेटिंग्ज चेक करून खरी सेटिंग्ज ओळखेल. ट्युरिंग काम करताना, टीमसोबत काहीच मिसळत नसे. तो स्वतःच काहीतरी करत बसे. तो काय करत आहे, हेदेखील सहकाऱ्यांना नीट सांगत नसे. त्यामुळे नवीन मशीन तयार करण्यासाठी त्याला जी काही उपकरणांची गरज होती, ते सर्व घेण्यास ह्यू अलेक्झांडरने असहमती दर्शवली होती. तेव्हा ट्युरिंगने विस्टन चर्चिलला पत्र लिहून स्वतःला टीमचा प्रतिनिधी करण्याची विनंती केली होती. आणि जेव्हा तो प्रतिनिधी झाला तेव्हा लगेच त्याने दोन सहकार्यांना कामावरून काढून टाकले होते. त्यानंतर त्याने ‘एनिग्मा’ला क्रॅक करण्यासाठी त्याची मशीन कशी मदत करेल, हे त्याच्या सहकाऱ्यांना पटवून दिले. आणि त्यानंतर त्यांची पूर्ण टीम एक नवीन मशीन तयार करण्याच्या कामात गुंतली होती. या मशीनला त्यांनी ‘बॉम्ब’ (Bombe) असे नाव दिले. यासाठी ते दिवसरात्र मेहनत घेत असत. मात्र यात त्यांना अपयशच येत होते. कोणालाही खात्री नव्हती कि हा प्रोजेक्ट यशस्वी होईल. त्यामुळे उगाच मशीन तयार करण्यामध्ये वेळ आणि पैसे घालवण्यात काही अर्थ नाहीये, असे समजून बऱ्याचदा हा प्रोजेक्ट बंद करण्यासाठी प्रयत्न करण्यात आले, पण टीमच्या सहकार्याने तो अशा सर्व गोष्टींचा सामना करू शकला. आणि एके दिवशी हा प्रोजेक्ट यशस्वी झाला. ‘बॉम्ब’ मशीन अगदी कमी वेळात ‘एनिग्मा’ची सेटिंग ओळखत असे आणि त्यानंतर ती सेटिंग वापरून ते गुप्त संदेश ओळखत असत. ‘बॉम्ब’ मशीन Artificial Intelligence चे उदाहरण आहे. ज्यामध्ये ती स्वतःच विचार करून स्वतःच उत्तर शोधते.

त्याकाळी अशी मशीन तयार करणे, ही खूप मोठी कामगिरी होती. याच काळामध्ये तो ‘जोन क्लार्क’ नावाच्या मुलीच्या प्रेमात पडला होता. तीसुद्धा ब्लेचली पार्कमध्येच एका विभागामध्ये गुप्त संदेश डिकोड करण्याचे काम करत असे. दोघांनी साखरपुडादेखील केला. पण एके दिवशी त्याने जोनजवळ स्वतः समलैंगिक असल्याचे कबुल केले आणि लग्नास नकार दिला. यानंतर पुढे युद्धाच्या काळात तो कोड ब्रेकरचे काम करत होता. दुसरे महायुद्ध संपल्यानंतर ट्युरिंग ‘नॅशनल फिजिकल अॅकॅडमी’ (NPL) मध्ये डीजीटल कॉम्प्युटर तयार करण्यासाठी गेला. तेथे काही काळ काम केल्यानंतर, मे १९४८ साली जेव्हा त्याला मँचेस्टर विद्यापीठातील संगणकीय प्रयोगशाळेचे डेप्युटी संचालकाचे काम देण्याची इच्छा दर्शवली तेव्हा तो तेथे गेला. याच काळात त्याने एक ‘चेस’च प्रोग्रामदेखील लिहिला होता. तिथे तो त्याची जबाबदारी सांभाळत असतानाच ‘आर्टीफीशिअल इंटेलिजन्स’ (AI) चा अभ्यास करतच होता. तेव्हाच त्याने ‘ट्युरिंग टेस्ट’ जगासमोर आणली. हि टेस्ट मशीनचा IQ (Intelligence Quotient) किती आहे, यासाठी वापरली जाते. १९५१ साली त्याला केमिस्ट्री आणि बायोलॉजीमध्ये महत्वाचे योगदान देणारे पेपर पब्लिश केल्याबद्दल ‘रॉयल सोसायटी’ तर्फे शिष्यवृत्ती मिळाली होती.

सर्व काही व्यवस्थित चालले असतानाच, ३१ मार्च १९५२ साली पोलिसांनी त्याला अचानकपणेच अटक केली, आणि कारण होते त्याच्या समलैंगिकतेचे. अॅलन ट्युरिंगचे त्या काळात मँचेस्टरमधीलच एका तरुण मुलासोबत प्रेम प्रकरण चालू होते. पोलिसांना जेव्हा हि गोष्ट कळाली, तेव्हा त्यांनी त्याला पकडले. जेव्हा त्याला याबाबतीत विचारपूस करण्यात आली, तेव्हा त्यानेदेखील कोणताही विरोध न करता ती मान्य केली. उलट यामध्ये काहीच चुकीचे नाहीये असे तोच पोलिसांना समजावून सांगण्याचा प्रयत्न करत असे. पण त्या काळी हा खूप मोठा अपराध होता. पोलिसांनी ट्युरिंगसमोर दोन पर्याय मांडले होते. एकतर जेलमध्ये जाणे किंवा त्याची कामवासना काबूत ठेवण्यासाठी महिला संप्रेरकाचे इंजेक्शन घेणे. ट्युरिंगने जेलमध्ये गेल्यावर कामात अडथळा येईल अस विचार करून, एक वर्ष महिला संप्रेरकांचे इंजेक्शन घेणे पसंद केले. याकाळातदेखील तो नवीन नवीन प्रोजेक्टवर काम करत होताच. पण तो ‘समलिंगी’ असल्यामुळे त्याला कामाच्या ठिकाणीदेखील अपमान सहन करावा लागे. यासर्व परीस्थितील कंटाळून त्याने ७ जून, १९५४ ला शेवटी आत्महत्या केली. जेव्हा क्लिनर (अॅलन ट्युरिंगचे घर स्वच्छ करण्यासाठी हेतुपुरस्सर महिला ठेवण्यात आली होती) रूम स्वच्छ करण्यासाठी आली, तेव्हा तिला अॅलन ट्युरिंग मृत अवस्थेत आढळला. त्याच्या टेबलवर cyanide ने विषबाधा झालेले थोडे खाल्लेले सफरचंद आढळले. त्याच्या आईच्या मते ट्युरिंगकडूनच चुकून केमिस्ट्रीचा प्रयोग करत असताना हाताला लागलेले cyanide सफरचंदामध्ये मिसळले गेले आणि तो मेला. पण ‘कॉ’रनऱ्र’ (अपघाती किंवा अनैसर्गिक वाटणाऱ्या मृत्यूची चौकशी करणारा अधिकारी) ने ती आत्महत्या असल्याचे घोषित केले होते.

एवढे महत्त्वाचे संशोधन करून देखील ट्युरिंगला जिवंतपणी तो ज्या प्रकारच्या आदराला पात्र होता, त्या प्रकारची वागणूक मिळाली नाही. उलट त्याला हाल-अपेष्टाच सहन कराव्या लागल्या. पण मरणोत्तर त्याच्या कामाचे महत्त्व लोकांच्या लक्षात आले. १९६६ पासून ट्युरिंगच्या सन्मानार्थ संगणकीय कम्युनिटी मध्ये महत्वाचे योगदान देणाऱ्यांना ‘ट्युरिंग अवार्ड’ दिला जातो. तो संगणकीय जगतातील सर्वात मानाचा पुरस्कार मानला जातो. प्रिन्स्टन विद्यापीठाने त्याला विद्यापीठाच्या इतिहासातील ‘अल्युमिनि’ मध्ये लक्षणीय कामगिरी केल्याबद्दल दुसरा क्रमांक दिला होता. ब्लेचली पार्क येथे ट्युरिंगचा १.५ टन वजनाचा पुतळादेखील बांधण्यात आला आहे. १९९९ साली ‘टाइम मॅगॅझीन’ ने सादर केलेल्या २०व्या शतकातील महत्वाच्या व्यक्तींच्या लिस्टमध्ये त्याचा समावेश होता. ब्रिटनच्या इतिहासातील महान लोकांमध्ये अॅलन ट्युरिंगचा २१ वा क्रमांक येतो

इतिहासकार असे मानतात कि ‘एनिग्मा’ला ब्रेक केल्यामुळे जवळजवळ युद्धाचा काळ कमी झाला, नाहीतर ते आणखी जवळपास २ वर्षे तसेच चालले असते. ‘एनिग्मा’ला ब्रेक केल्यामुळे १४ दशलक्ष लोकांचे प्राण वाचवण्यास मदत झाली होती. पण ही गोष्ट, त्यावेळीच्या सरकारने जवळपास ५० वर्षे गुपितच ठेवली होती. २४ ऑक्टोबर, २०१३ साली क्वीन एलिझाबेथ II ने अॅलन ट्युरिंगसाठी ‘रॉयल पार्डन’ जाहीर केले आहे. ज्यांना भूतकाळामध्ये ब्रिटीश सरकारकडून त्रासदायक वागणूक दिली असते, अशा व्यक्तींची माफी मागण्याचा ब्रिटीश सम्राटाला विशेष अधिकार असतो. त्यालाच ‘रॉयल पार्डन’ म्हणतात. ‘रॉयल पार्डन’ मागताना अॅलन रिंगविषयी ‘डॉ. अॅलन ट्युरिंग हे एक असाधारण बुद्धिमत्ता असलेले व्यक्तिमत्व होते. युद्धाच्या काळात ट्युरिंगने केलेल्या अभूतपूर्व कामासाठी ओळखण्यास तो पात्र ठरतो.’, असे उद्गार काढले होते. ट्युरिंगने प्रसिद्ध केलेले सर्व प्रबंध ‘अॅलन ट्युरिंग- हिज वर्क अँड इम्पॅक्ट’ या पुस्तकात पाहायला मिळतात. आतापर्यंत ट्युरिंगच्या आयुष्यावर खूप पुस्तके आली आहेत. त्यापैकी ‘‘अॅलन ट्युरिंग- दि एनिग्मा’ या पुस्तकावर २०१४ मध्ये ‘दि इमीटेशन गेम’ हा चित्रपट बनवण्यात आला आहे. यामध्ये बेनेडिक्ट कंबरबॅच याने अतिशय सुंदररित्या अॅलन ट्युरिंगची व्यक्तीरेखा साकारली आहे. हा चित्रपट बराच गाजला होता आणि ऑस्करच्या शर्यतीत देखील सहभागी झाला होता.

लेखक : कौस्तुभ शिंदे (Kaustubh Shinde)

(सदर लेखात काही चुकीची माहिती आढळल्यास किंवा लेखामध्ये काही बदल हवा असल्यास आम्हाला कळवा. तसेच तुम्हाला कोणत्या टेक गुरु बद्दल माहिती हवी आहे ती कमेंट बॉक्स मध्ये किंवा इमेलने कळवा. तुमच्या अभिप्रायाबाबत नक्कीच विचार केला जाईल.)

incoming search terms : alan turing in marathi biography who is TechGuru

The post अॅलन ट्युरिंग : आधुनिक संगणकाचा जनक : टेक गुरु appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

बिल गेट्स : एक टेक जिनियस : टेक गुरु

Sooraj Bagal — Tue, 08 Sep 2015 00:00:00 +0000

बिल गेट्स

बिल गेट्स हा अमेरिकन बिझिनेसमन, संशोधक, संगणक प्रोग्रामर आणि इन्व्हेस्टर आहे. त्याच्याकडे एकही पदवी नसून तो सध्या जगातला सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आहे. त्याने २०व्या वर्षीच एका लहान गॅरेज मध्ये पॉल अॅलन सोबत ‘मायक्रो-सॉफ्ट’ नावाची सॉफ्टवेअर कंपनी सुरु केली होती, जी आज जगातील सर्वात प्रभावशाली आणि महाबलाढ्य सॉफ्टवेअर कंपनी म्हणून ओळखली जाते. आणि आणखी एक गोष्ट म्हणजे १९८७ पासून ‘फोर्ब्ज’ या मासिकाने सादर केलेल्या जगातील सर्वात श्रीमंत लोकांच्या प्रत्येक यादीत त्याचे नाव असून, १९९४ पासून २०१४ पर्यंत फक्त दोन वर्षे सोडून तो यादीत पहिल्या क्रमांकावर आहे. त्याच्या बिझीनेस करण्याच्या पद्धतीमुळे त्याच्यावर अनेकांनी टीका केली, कोर्टात केस केल्या. स्टीव जॉब्ज आणि बिल गेट्स यांच्यामधील दोस्ती, दुष्मनी, हेवे-देवे , एकमेकांवर केलेले आरोप-प्रत्यारोप खूपच प्रसिद्ध आहेत. बिल गेट्सच्या जवळचे लोक ‘तो समजण्यासाठी खूप अवघड आहे’ असे म्हणतात. त्यामुळेच बिल गेट्सच्या आयुष्याबद्दल जाणून घेणे हे खूपच रोमांचकारक आहे.

बिल गेट्सचा जन्म २८ ऑक्टोबर, १९५५ साली सिएटल या वॉशिंग्टन मधील शहरात झाला. बिलचे वडिल विलियम हेन्री गेट्स II हे एक निष्णात वकील होते. आणि आई मेरी ही शिक्षिका होती. बिलला दोन बहिणी होत्या. बिलचे आई-वडिल हे त्यांच्या मुलांच्या अभ्यासाबाबत खूप दक्ष असत. बिल गेट्स हा लहानपणी खूपच शांत आणि एकाकी राहात असे, पण तो खूपच अभ्यासू होता. तो घरीदेखील जास्त बोलत नसे. जेव्हा बिल १३ वर्षाचा झाला तेव्हा, त्याला सिएटल मधील एका शाळेत घालण्यात आले. तेथे त्याने प्रत्येक विषयात असलेले नैपुण्य दाखवले. तेथे त्यांना काही वेळ संगणक शिकवला जात असे. अशा तऱ्हेने बिलची संगणकाशी ओळख झाली. तो पहिल्यांदाच संगणक पाहत होता. बिल संगणक काय काय करू शकतो हे जाणून खूप प्रभावित झाला. तो त्याचा जास्तीत जास्त वेळ कॉम्पुटर लॅब मध्ये घालवू लागला.

तो आता बेसिक (BASIC) कॉम्पुटर लँगवेज शिकत होता. आणि त्याने त्याच वर्षी Tic-Tac-Toe हा गेम तयार केला, ज्यामध्ये आपण संगणकाविरुद्ध खेळू शकतो. त्याने आता स्वतःचे प्रोग्राम तयार करायला सुरुवात केली होती. याच काळात त्याची भेट पॉल अॅलन या त्याच्याहून दोन वर्षांनी सिनिअर विद्यार्थ्याशी झाली. दोघांना पण संगणकाविषयी असलेल्या आवडीमुळे त्यांची मैत्री जमली. पण त्या दोघांचा स्वभाव हा खूप वेगळा होता. पॉल अॅलन हा अंतर्मुख आणि थोडा बुजरा होता. तर बिल हा चिडखोर आणि आक्रमक होता. कधी कधी त्या दोघांमध्ये देखील भांडणे होत असत. एके दिवशी तर हा वाद एवढा वाढला होता कि पॉल ने बिल ला कॉम्पुटर लॅब मध्ये येण्यास बंदी घातली होती. पण थोड्याच काळात सर्व काही सुरळीत होत असे. आता ते दोघ मिळून संगणकावर काम करत असत, प्रोग्राम ‘डीबग’ (Debug) करत असत.

पॉल अॅलन आणि बिल गेट्स

त्या कॉलेज चा एक प्रोगाम होता कि ज्याचा उपयोग करून विद्यार्थ्यांना क्लास मध्ये बसवले जात असे. बिल ने तो प्रोग्राम हॅक केला होता कि जेणेकरून त्याला सुंदर मुलींसोबत बसता येईल. १९९० साली त्या दोघांनी मिळून ‘Traf-o-Data’ हा प्रोग्राम तयार केला, जो सिएटल शहरातील ट्राफिक सिग्नल ची देखरेख करत असे. यासाठी त्यांना $२०००० मिळाले होते. अशा प्रकारे बिल , १७व्या वर्षीच बिजिनेस मध्ये शिरला. त्याला आणि अॅलन ला मिळून एक कंपनी काढायची होती. पण वडिलांच्या इच्छेमुळे त्याने पुढचे शिक्षण घ्यायचे ठरवले. SAT (Scholarship Aptitude Test) या परीक्षेत त्याला १६०० पैकी १५९० गुण मिळाले होते. म्हणजे त्याचा IQ जवळपास १७० होता. त्याने पुढे हॉवर्ड विद्यापीठात शिकायचे ठरवले.

पण वडिलांच्या इच्छेमुळे त्याने कायद्याचे शिक्षण घ्यायचे ठरवले. पण हॉवर्ड मध्ये असताना तो क्लास वगैरे काही करत नसे, दिवसभर कॉम्पुटर लॅब मध्ये बसून राहात असे. त्याला असे पाहून अनेकजणांनी त्याला ‘कॉम्पुटर सायंस’ ला प्रवेश घेण्यास सुचविले. आणि शेवटी त्याने कॉम्पुटर सायंस ला प्रवेश घेतला. आणि येथेच त्याची ओळख स्टीव बाल्मर सोबत झाली, आणि हाच स्टीव बाल्मर पुढे मायक्रोसॉफ्ट चा मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) होणार होता. या काळात त्याने ‘पॅन केक’ नावाचा एक अल्गोरिदम तयार केला होता, जो एक नवीन रिसर्च होता आणि पुढे तो पब्लिश देखील झाला. याकाळात देखील तो पॉल सोबत संपर्कात होता. पॉल त्यावेळी कॉलेज सोडून ‘हनीवेल’ कंपनीत रुजू झाला होता. पुढे बिल देखील या कंपनीत रुजू झाला. १९७४ मध्येच MITS चा Altair ८८०० (इंटेल चीप सोबत) हा मिनी कॉम्पुटर बाजारात येणार होता. त्यामुळे या दोघांनी त्यांना फोन करून ‘तुमच्या कॉम्पुटरवर चालणारे सॉफ्टवेअर आमच्याकडे आहे, तुम्हाला पाहिजे असेल तर आम्ही देऊ’, असे सांगितले. त्यांनीदेखील पॉल आणि बिलला सॉफ्टवेअर तपासून पाहण्यासाठी बोलावले. पण गंमत म्हणजे त्यावेळी यांच्याकडे सॉफ्टवेअर तयार देखील नव्हते. त्यानंतर त्या दोघांनी मिळून पुढचे दोन महिने अतिशय मेहनत घेऊन हॉवर्ड कॉलेजच्या लॅबमधील संगणकावरच सॉफ्टवेअर तयार केले. जेव्हा त्या सॉफ्टवेअरची Altair वर चाचणी करण्यात आली तेव्हा ते चांगले चालले. तेव्हा पॉल MITS ला रुजू झाला आणि बिलने देखील हॉवर्ड येथील शिक्षणाला रामराम ठोकला आणि पॉल सोबत काम करण्यासाठी गेला. आणि त्या दोघांनी मिळून १९७५ साली, ‘मायक्रो-सॉफ्ट’ हि कंपनी सुरु केली. मायक्रो-सॉफ्ट ने अनेक इतर कंपन्यांसाठी देखील सॉफ्टवेअर लिहून दिले. पण काही काळामध्येच कंपनीच्या नावातील समास चिन्ह काढून टाकण्यात आले आणि २६ नोव्हेंबर,१९७६ साली कंपनीचे नाव अधिकृतरीत्या ‘मायक्रोसॉफ्ट’ झाले. पुढे बिलचे सॉफ्टवेअर बांधणीतले कौशल्य आणि व्यावसायिक चातुर्य पाहून त्यालाच कंपनीचा मुख्य करण्यात आले. आणि त्यावेळी त्याची संपत्ती होती $२.५ दशलक्ष होती, आणि वय होते फक्त २३ वर्ष.

मायक्रोसॉफ्ट स्टाफ (सुरवातीचा काळ)

तो आता पूर्णपणे मायक्रोसॉफ्टला आघाडीवर ठेवण्याचा प्रयत्न करत असे. सॉफ्टवेअर कोड दुसऱ्यांना देण्याआधी तो कोडमधील प्रत्येक लाईन तपासत असे. तो आता एक क्षणदेखील वाया घालवत नसे. कधीकधी तर तो त्याचा कामात एवढा व्यस्त असत आणि कधी एकदा झोपायची वेळ झाली हेदेखील कळत नसे. आणि जास्त वेळ जावू नये म्हणून तो ऑफिसमध्येच त्याच ठिकाणी थोडावेळ टेबलखाली झोपत असे. आणि जाग आल्यावर लगेच काम सुरु करत असे. आणि कंपनीतील इतर कर्मचारी देखील कंपनीसाठी कठोर मेहनत घेत असत. यामुळे मायक्रोसॉफ्ट ची उत्पादकता चांगली होत गेली. आणि मायक्रोसॉफ्ट यशस्वी होऊ लागली. नोव्हेंबर १९८० मध्ये IBM ला देखील त्यांच्या PC वर ऑपेरिटींग सिस्टिम (OS) पाहिजे होती. मायक्रोसॉफ्टने त्यासाठी नवीन MS-DOS हि OS बाजारात आणली आणि ती कॉपीराईट केली. तो कॉम्पुटर हे एक पूर्णपणे क्रांतिकारी उत्पादन होते. आणि त्यामुळे IBM आणि मायक्रोसॉफ्ट, दोघांचीदेखील खूप भरभराट झाली. मायक्रोसॉफ्ट चा दबदबा सॉफ्टवेअर च्या क्षेत्रात वाढत चालला होता.

स्टीव जॉब्स आणि बिल गेट्स

याच काळात स्टीव जॉब्ज च्या अॅपल कंपनीला देखील त्याच्या हार्डवेअर वर चालण्यासाठी एक नवीन OS पाहिजे होती. आणि अॅपल च्या Mac वर चालणारी OS बनवण्याचे काम तसेच इतर सॉफ्टवेअर बनवण्याचे काम मायक्रोसॉफ्टने घेतले. त्यावेळी स्टीव आणि बिल दोघेही चांगले मित्र होते. आतापर्यंत जगातील ३०% संगणकावर MS-DOS वापरली जात होती. पण त्याच काळात मायक्रोसॉफ्ट देखील स्वतःची नवीन OS तयार करत होती, आणि त्यांनी याबाबत प्रचंड गुप्तता पाळली होती. अॅपल च्या सॉफ्टवेअर बांधणीमध्ये आणि मायक्रोसॉफ्ट च्या नवीन OS च्या बांधणीमध्ये काही सॉफ्टवेअर अभियांत्रिकदेखील काही प्रमाणात तेच होते. बिलने अॅपलला त्यांच्या OS ची आणि इतर सॉफ्टवेअरची कॉपीराईट करण्यास सुचवले पण अॅपलने त्याकडे दुर्लक्ष केले. आणि पुढे अॅपलच्या या एकाच चुकीमुळे मायक्रोसॉफ्ट प्रचंड यशस्वी होणार होती आणि बिल गेट्स हा जगातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती होणार होता. याचाच फायदा घेऊन बिल गेट्सने आणि मायक्रोसॉफ्टने नोव्हेंबर १९८५, साली ‘विंडोज’नावाची OS बाजारात आणली. जेव्हा स्टीव जॉब्जला कळाले कि Mac मध्ये आणि विंडोज मध्ये भरपूर सारखेपणा आहे, तेव्हा मात्र तो भडकलाच. आणि त्याने मायक्रोसॉफ्टला कोर्टात खेचण्याची धमकी दिली, पण उलट मायक्रोसॉफ्टनेच त्यांना Mac चे सॉफ्टवेअर बांधणीचे काम थांबवण्याची धमकी दिली, नाहीतर Mac च्या मायक्रोसॉफ्ट आधारित सॉफ्टवेअर बाजारात आणण्यास उशीर झाला असता. पण शेवटी अॅपल ने मायक्रोसॉफ्टला कोर्टात खेचलेच. पण मायक्रोसॉफ्टने आपली बाजू ठामपणे मांडली. ‘जरी त्या दोन्ही OS वापरण्यास सारख्या वाटत असल्या तरी दोन्ही OS च्या कार्यपद्धती पूर्णपणे वेगळ्या होत्या’, हे कोर्टात पटवून देण्यात मायक्रोसॉफ्ट यशस्वी झाली. आणि थोडा भुर्दंड भरून विजय मिळवला. आणि येथूनच स्टीव जॉब्ज आणि बिल गेट्स यांची दुष्मनी सुरु झाली होती.

यानंतर मायक्रोसॉफ्ट आणि बिल गेट्स या दोघांनीही मागे वळून पाहिले नाही. १९८६ मध्ये बिल गेट्स ने मायक्रोसॉफ्ट चे शेअर्स विकायला काढले आणि तो मिल्येनिअर बनला. मायक्रोसॉफ्टच्या शेअर्स मध्ये बिलचा ४९% वाटा होता. आणि नंतर १९८७ मध्ये, मायक्रोसॉफ्टच्या शेअर्स च्या किमतीत खूप वाढ झाली आणि बिल गेट्स वयाच्या ३१ व्या वर्षीच बिल्येनिअर बनला. तेव्हापासून बिल गेट्स फोर्ब्जच्या सर्वात श्रीमंत लोकांच्या यादीत आहे, आणि त्यापैकी दोन वर्षे सोडून तो १९९४ – २०१४ सलग १६ वेळा आघाडीवर होता. त्यानंतर तो मायक्रोसॉफ्टच्या आणखी काही कारभाराचा मुख्य झाला. त्यावेळी तो जगातल्या प्रत्येक संगणकावर विंडोज OS असल्याची स्वप्ने पाहत होता.

१९८९ मध्ये त्याची भेट मायक्रोसॉफ्टमधीलच मेलिंडा नावाच्या कार्यकारी अधिकारी सोबत झाली. मेलिंडा ही सुंदर तसेच हुशार देखील होती. त्या दोघांमध्येही सारखे गुण होते, आणि आवडदेखील सारख्याच होत्या आणि त्यामुळे दोघांमध्ये प्रेम झाले. आणि त्यांनी १ जानेवारी, १९९४ ला लग्न केले. त्यांना १९९६ ला पहिली मुलगी झाली. त्यांनतर १९९७, बिल गेट्स आपल्या कुटुंबासोबत मेडिना या वाशिंग्टन येथील आपल्या ६६००० Sq.ft च्या घरात राहायला गेला. या दरम्यान विंडोजच्या OS ची नवीन नवीन वर्जन उपलब्ध होत गेली आणि विंडोज घराघरात येवू लागली होती. आणि बिल देखील आता प्रसिद्ध होत होता. आणि तेव्हापासून मायक्रोसॉफ्टने सॉफ्टवेअर क्षेत्रात पूर्णपणे कब्जा केला आहे.

बिल गेट्सचं अवाढव्य घर

बिल गेट्स ने अतिशय चाणाक्षपणे व्यवहार केला. त्या काळी कोणते एखादे नवीन उत्पादन प्रसिद्ध होऊ लागले तर मायक्रोसॉफ्ट लगेच ते विकत घेत असत किवा त्याला जोरदार टक्कर देत असे. त्यावेळेपर्यंत मायक्रोसॉफ्टमध्ये कर्मचारी देखील मोठ्या प्रमाणत आले होते. ते मायक्रोसॉफ्ट स्पर्धकांना सरळ उत्पादन विकण्यास सांगत किंवा टक्कर देण्यास तयार राहण्यास सांगत. आणि मायक्रोसॉफ्ट लगेच मोठ्या मानवीशक्तीमुळे ते सॉफ्टवेअर मायक्रोसॉफ्ट लगेच तयार करत असे. या बिल गेट्सच्या अशा व्यावसायिक धोरणांमुळे बिल गेट्स वर टीकादेखील करण्यात आल्या आहेत. पण खर तर मायक्रोसॉफ्टची OS, तसेच इतर सॉफ्टवेअर आणि अशा धोरणांमुळे मायक्रोसॉफ्ट आतापर्यंत आघाडीवर आहे. बिल गेट्स मायक्रोसॉफ्टच्या विंडोज OS मध्ये नवीन नवीन एवढी वैशिष्ट्य मोफत देत होता कि इतर अॅप्लीकेशन सॉफ्टवेअर निर्माण करणाऱ्या कंपन्याचा धंदा बुडत चालला होता आणि त्यांनी देखील बिल गेट्सवर कोर्टात केस ठोकली होती. अशा पद्धतीने बिल गेट्सने सॉफ्टवेअर क्षेत्राचा कायापालट केला.

बिल गेट्स हा दानशूर देखील आहे, आणि भरपूर समाजसेवा करतो. त्याची गेट्स फौंडेशन हि दरवर्षी WHO (World Health Organization) या जागतिक संस्थेपेक्षा जास्त पैसे लोकांच्या आरोग्यावर खर्च करते. त्याने २०१४ साली मायक्रोसॉफ्ट मुख्य कार्यकारी पदाचा राजीनामा दिला, आणि आता तो गेट्स फौंडेशन च्या कामात व्यग्र आहे. त्याने त्याची अर्धी संपत्ती समाज कल्याणासाठी दान केली आहे. त्याच्या रोजच्या जीवनाबद्दल जाणून घेण्यासाठी गेट्सनोट्स.कॉम (www.gatesnotes.com) या साईट ला भेट द्या.

(माजी राष्ट्रपति प्रतिभा पाटील यांच्याकडून इंदिरा गांधी शांतता पुरस्कार स्वीकारताना व इंग्लंडच्या राणीकडून नाइटहूड किताब स्वीकारताना)
त्याच्या आरामदायी आयुष्याबद्दलच्या कल्पना देखील खूप वेगळ्या आहेत. एका पत्रकाराने त्याला त्याची आरामदायी आयुष्याबद्दलची कल्पना काय आहे असे विचारल्यावर त्याने पुस्तके, सीडी-डीव्हीडी आणि बर्गर असे उत्तर दिले होते.

बिल गेट्स यांच्या सोशल मीडिया लिंक्स :

Facebook | Twitter | Blog

या पोस्टचे लेखक : कौस्तुभ शिंदे

The post बिल गेट्स : एक टेक जिनियस : टेक गुरु appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

सत्या नादेला मायक्रोसॉफ्टचे CEO

Sooraj Bagal — Wed, 05 Feb 2014 06:57:00 +0000

हैदराबाद येथे जन्मलेले सत्या नादेला (वय ४७) यांची जगातील बलाढ्य सॉफ्टवेयर कंपनी असलेल्या मायक्रोसॉफ्ट कॉर्पोरेशनचे नवे सीईओ म्हणून निवड करण्यात आली आहे. स्टीव बाल्मर यांनी निवृत्ती जाहीर केल्यानंतर त्यांच्या जागी सत्या यांचे नाव आघाडीवर होते. मायक्रोसॉफ्टचे संस्थापक बिल गेट्स आता कंपनीत सल्लागाराची भूमिका बजावणार आहे.

आंध्र प्रदेशची राजधानी हैदराबाद येथे सत्या नादेला यांचा जन्म झाला. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण हैदराबाद पब्लिक स्कूलमध्ये झाले. मणिपाल विद्यापीठातून त्यांनी इलेक्ट्रॉनिक्स अँड कम्युनिकेशन्स या अभियांत्रिकी शाखेचे शिक्षण घेतले. त्यानंतर अमेरिकेला जाऊन विस्कॉंसिन विद्यापीठातून मास्टर ऑफ सायन्सची पदवी मिळविली. शिकागो येथून सत्या यांनी मास्टर ऑफ बिझनेस अभ्यासक्रम पूर्ण केला.

नादेला गेली २३ वर्ष मायक्रोसॉफ्टमध्ये कार्यरत असून अत्यंत विश्वासू अधिकारी म्हणून त्यांची कंपनीत खास ओळख आहे. मायक्रोसॉफ्टमध्ये २०११ पासून ते सर्वर अँड बिझनेस टूल बिझनेसचे प्रमुख म्हणून कार्यरत आहेत. त्यापूर्वी ते ऑनलाइन सर्विस डिव्हिजनचे आय अॅण्ड डीचे वरिष्ठ उपाध्यक्ष होते. शिवाय मायक्रोसॉफ्टच्या बिझनेस डिव्हिजनचे प्रमुखही होते. ३९ वर्षाच्या इतिहासात नादेला हे तिसरे सीईओ आहेत.

Extra Tags : Satya Nadella as new Microsoft CEO after Bill Gates and Steve Ballmer

The post सत्या नादेला मायक्रोसॉफ्टचे CEO appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

अतुल चिटणीस : ओपन सोर्स सॉफ्टवेअरचे प्रणेते

Sooraj Bagal — Sun, 09 Jun 2013 21:00:00 +0000

तंत्रज्ञानामुळे पारदर्शक कारभाराची गुरूकिल्ली हाती येते ;तरी कित्येकदा तंत्रज्ञानही मक्तेदारीमध्ये जखडून ठेवण्याची खेळी प्रस्थापितांकडून केली जाते. या जोखडातून कम्प्युटर तंत्रज्ञानाची सुटका करून ते सर्वांना उपलब्ध व्हावे , याचा पाठपुरावा करण्यात ओपन सोर्सचे प्रणेते अतुल चिटणीस यांनी आपली कारकीर्द घडवली.

फ्री आणि ओपन सोर्स सॉफ्टवेअरचे प्रणेते म्हणून १९९४पासून अतुल चिटणीस हे नाव भारताला ठाऊक झाले. साधारण त्याच काळात उद्योगव्यवहारांमध्ये वह्यापेन्सिली आणि कागदी फायलींची जागा कम्प्युटर घेऊ लागला होता. कदाचित त्यावेळी ,सॉफ्टवेअर कुणा कंपन्यांच्या मक्तेदारीत बांधलेले नसावे , या विचाराचे मोल सर्वांना तितकेसे उमजत नसावे. नंतर भारतीय भाषांच्या वापरातील अडचणी , परवान्यासाठी मोजावी लागणारी किंमत तसेच भारतीय डेटाची सुरक्षितता व परावलंबित्वाचे प्रश्न यामुळे ओपन सोर्सची गरज सर्वांना पटू लागली.
अतुल चिटणीस यांनी मात्र १९८०पासूनच कम्प्युटर तंत्रज्ञानावर हुकुमत मिळविली होती.

त्यामुळेच लिनक्स सॉफ्टवेअर तसेच फ्री व ओपन सोर्सचा नारा त्यांनी पुकारला. अतुल यांचे वडील भारतीय , तर आई जर्मनीची. त्यांचा जन्म आणि प्राथमिक शिक्षणही बर्लिनमध्ये झाले. त्यानंतर मात्र त्यांचे शिक्षण बेळगाव मिलिटरी स्कूलमध्ये झाले व गोगटे इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीमधून त्यांनी बीई-मेकॅनिकल केले. वर्षभरातच त्यांचा प्रवास कम्प्युटरनिगडित तंत्रज्ञानाकडे झाला. कम्प्युटरनिगडित अनेक गोष्टींचा प्रथम पुरस्कार त्यांनी केला. मोडेमचा वापर शिकविला. इंटरनेटचा प्रसार होण्यापूर्वीच्या काळात डेटाकम्युनिकेशन , नेटवर्किंग यांची सुरुवात त्यांनी केली. सीआयएक्स- बुलेटिन बोर्ड सिस्टिम ही भारतातील पहिली ऑनलाइन सेवा त्यांनी सुरू केली. ऑनलाइन संपर्क आणि समूहसंवादाचे ते आद्य माध्यम होते. १९९३ ते १९९७ या काळात त्यांनी पीसी-क्वेस्ट या कम्प्युटरआधारित नियतकालिकातून कम्प्युटरजागृतीचा वसा घेतला. भारत सरकारने बुलेटिन बोर्ड सिस्टिमला करांच्या कक्षेत आणण्याचा घाट घातला असताना चिटणीस यांनी इलेक्ट्रॉनिक चळवळीद्वारे त्यावर प्रहार केले.

ही पहिलीच ऑनलाइन चळवळ यशस्वी ठरली. विविध व्यासपीठांवर त्यांनी लिनक्स आणि ओपनसोर्सविषयी जनजागरण केले. २१व्या शतकातील नव्या तंत्रज्ञानानुसार त्यांनी मोबाइल कम्प्युटिंग , कन्व्हर्ज्ड कम्युनिकेशन यांतही उडी घेतली. पीसी क्वेस्टचे सल्लागार संपादक म्हणून विपुल लिखाण केले. ते स्वतः हौशी संगीतकारही होते व संगीताची तंत्रज्ञानाशी सांगड घालण्याचे कसबही त्यांच्या अंगी होते. रेडिओव्हर्व हे इंटरनेट रेडिओ स्टेशन त्यांनी सुरू केले होते. त्यांच्या अकाली निधनाने एक बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व काळाच्या पडद्याआड गेले आहे.

The post अतुल चिटणीस : ओपन सोर्स सॉफ्टवेअरचे प्रणेते appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

संगणकाचा बादशहा मायकल डेल

Sooraj Bagal — Sun, 11 Nov 2012 06:43:00 +0000

जे जन्मापासूनच वेगवान असतात त्यांची क्षमता इतरांपेक्षा कित्येक पटींनी जास्त असते. बरोबरीच्या लोकांना मागे टाकून ते कमी वयात यशाचे शिखर गाठतात. फॉर्च्युन ५०० कंपनी डेलचे संस्थापक अध्यक्ष मायकल डेल हे अशांपैकीच एक.

रूढीवादी यहुदी कुटुंबात जन्मलेले मायकल डेल हे लहानपणीच इतके वेगवान होते की सातव्या वर्षीच त्यांनी हायस्कू लच्या बरोबरीची परीक्षा उत्तीर्ण केली. १५ व्या वर्षी अ‍ॅपल- २ हे कॉम्प्युटर पूर्णपणे उघडून ते पुन्हा जोडले. पार्ट टाइम जॉब करून कुमारवयातच ते कमावू लागले. त्यासोबत शेअर आणि धातूंमध्ये गुंतवणूक करण्याचे तंत्र त्यांनी अवगत केले.

कॉम्प्युटरचे साम्राज्य उभे करण्यासाठी डेल यांना पैशांची आवश्यकता होती. पण कोणाकडे मदत मागण्याऐवजी स्वत:च पैसा उभा करण्याचे त्यांनी ठरवले. विद्यार्थीदशेत त्यांनी रेस्टॉरंटमध्ये सफाईचे काम केले. हायस्कूलमध्ये असताना ‘होस्टन पोस्ट’ या वृत्तपत्रात काम केले. एका वर्षात त्यांनी १८ हजार डॉलर म्हणजे ७ लाख ९६ हजार ३२० रुपये कमावले.

वडिलांनी मेडिकल कॉलेजमध्ये प्रवेश मिळवून दिला पण डेल यांनी शिक्षण सोडले आणि कॉम्प्युटरला अपग्रेड करण्याच्या मागे लागले. त्यांचा आत्मविश्वास इतका जबरदस्त होता की त्यावेळची कॉम्प्युटर क्षेत्रातली मोठी कंपनी आयबीएमला मागे टाकण्याचे त्यांनी ठरवले. फोन कॉल्स, मेल आणि प्रत्यक्ष संपर्क करून त्यांनी कस्टमाइज्ड कॉम्प्युटर विक्रीचा व्यवसाय त्यांनी विस्तृत केला. डेल कॉम्प्युटरची त्यांनी शेयर मार्केटमध्ये नोंदणी केली.

२७ व्या वर्षीच फॉर्च्यून-५०० कंपनीचे सीईओ बनले. कॉम्पॅक कॉम्प्युटरसहित सर्व कॉम्प्युटरच्या विक्रीत सर्व प्रतिस्पर्ध्यांना मागे टाकले. १९९६ मध्ये त्यांनी सर्व्हर लाँच केला. स्थायी संपत्तीत प्रवेश केला आणि होम इंटरटेन सिस्टीम आणि पर्सनल डिव्हाइससुद्धा बनवले.

४५ व्या वर्षी ते जगातले ४४ वे श्रीमंत व्यक्ती बनले. टेक्सासमधील त्यांचा बंगला हा जगातील १५ वा आलिशान बंगला ठरला.

जे अतिद्रुत गतीने जातात त्यांना अपघात होतात हेही सत्य आहे. २०१० मध्ये गुंतवणूकदारांना अर्धवट माहिती देण्यामुळे आणि अकाऊंटिंगमध्ये घोळ केल्यामुळे त्यांना ४ मिलियन डॉलर (१७.५ कोटी) चा दंड भरावा लागला. त्यांनी स्थापन केलेली मायकल-सुजॅन फाऊंडेशन जगभरातल्या विशेषत: भारत आणि अमेरिकन विद्यार्थ्याच्या शिक्षण-आरोग्यावर कोट्यवधी रुपये खर्च करते
.

The post संगणकाचा बादशहा मायकल डेल appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.