आज भारताच्या नागरिकांची डिजिटल प्रायव्हसी सुरक्षित ठेवणाच्या उद्देशाने तयार झालेला देशातला पहिला कायदा असेल. नवीन डेटा संरक्षण विधेयक आता लोकसभा आणि राज्यसभा अशा संसदेच्या दोन्ही सभागृहात मंजूर झालं आहे. ३ ऑगस्ट २०२३ तारखेला केंद्रीय माहिती तंत्रज्ञान मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी लोकसभेत The Digital Personal Data Protection Bill मांडलं होतं.

देशाच्या नागरिकांची वैयक्तिक माहिती गोपनीय राहावी आणि त्या माहितीचा गैरवापर होऊ नये यासाठी हे विधेयक आणलं आहे. जर कोणत्या कंपनी/संस्थेने नागरिकांच्या माहितीचा गैरवापर केला तर दोषींना शिक्षेची तरतूदही या कायद्यात करण्यात आली आहे.

डिजिटल वैयक्तिक माहिती संरक्षण विधेयक 2023 (डिजिटल पर्सनल डेटा प्रोटेक्शन बिल, 2023)ची ठळक वैशिष्ट्ये

संदर्भ : https://pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1947457

व्यक्तींच्या वैयक्तिक माहितीचे संरक्षण करण्याचा अधिकार आणि अशा वैयक्तिक माहितीवर कायदेशीर हेतूंसाठी तसेच त्याच्याशी संबंधित किंवा आनुषंगिक बाबींसाठी प्रक्रिया करण्याच्या आवश्यकतेस मान्यता मिळते अशा प्रकारे वैयक्तिक डिजिटल (डेटा) माहितीवर प्रक्रिया करण्याची तरतूद या विधेयकात आहे.

1. हे विधेयक खालील तरतुदींद्वारे वैयक्तिक डिजिटल माहितीचे (म्हणजे, अशी माहिती ज्याद्वारे व्यक्ती ओळखता येते) संरक्षण करते:
   a. माहितीच्या प्रक्रियेसाठी (म्हणजे वैयक्तिक माहितीचे संकलन, साठवणूक किंवा इतर कोणत्याही हाताळणीसाठी) संबंधित माहिती ही विश्वस्ताचे (म्हणजे माहितीवर प्रक्रिया करणाऱ्या व्यक्ती, कंपन्या आणि सरकारी संस्था) दायित्व;
   b. माहिती धारकाचे (डेटा प्रिन्सिपलचे) अधिकार आणि कर्तव्ये (म्हणजे, माहिती ज्या व्यक्तीशी संबंधित आहे); आणि
   c. अधिकार, कर्तव्ये आणि दायित्वांच्या उल्लंघनासाठी आर्थिक दंड
   

विधेयकात खालील बाबी देखील साध्य करण्याचा प्रयत्न केला आहे:

a. माहिती विश्‍वस्ताद्वारे माहितीवर प्रक्रिया करताना, त्यात कमीत कमी व्यत्ययासह आवश्यक बदल सुनिश्चित करुन माहिती संरक्षण कायद्याची अंमलबजावणी करणे.
b. राहणीमान सुलभता आणि व्यवसाय सुलभता सुधारणे; आणि
c. भारताची डिजिटल अर्थव्यवस्था आणि नवोन्मेष परिसंस्था सक्षम करणे

2. हे विधेयक पुढील सात तत्त्वांवर आधारित आहे.
a. वैयक्तिक माहितीच्या सहमती, कायदेशीर आणि पारदर्शक वापराचे तत्त्व;
b. उद्देशाच्या मर्यादेचे तत्त्व (माहिती धारकाची /डेटा प्रिन्सिपलची संमती मिळवताना दिलेल्या उद्देशासाठी केवळ व्यक्तीशी संबंधित माहितीचा वापर);
c. किमान माहितीचे तत्त्व (निर्दिष्ट उद्देश पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक तेवढीच वैयक्तिक माहिती गोळा करणे);
d. माहितीच्या अचूकतेचे तत्त्व (माहिती अचूक आणि अद्ययावत असल्याची खातरजमा करणे);
e. साठवणूक मर्यादेचे तत्त्व (एखाद्या उद्देशासाठी आवश्यक असेल तोपर्यंतच माहिती ठेवणे);
f. सुरक्षिततेच्या वाजवी उपायांचे तत्त्व;
g. उत्तरदायित्वाचे तत्व (माहितीशी संबंधित, विधेयकाच्या तरतुदींचे उल्लंघन केल्याबद्दल निर्णय आणि शिक्षेच्या मार्गाने).

3. विधेयकात इतर काही नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्ये आहेत:
हे विधेयक संक्षिप्त आणि ‘सरल’ आहे, म्हणजे सोपे, सुलभ, तर्कशुद्ध आणि कृती करण्यायोग्य कायदा आहे, कारण यात-
a. स्पष्ट भाषेचा वापर आहे;
b. अर्थ स्पष्ट करणारी उदाहरणे समाविष्ट आहेत;
c. कोणतीही जोडलेली अट नाही (“ते प्रदान केले आहे…”); आणि
d. त्यात प्रति संदर्भ किमान आहे.

4. स्त्रीलिंगी शब्द वापरून, हे विधेयक पहिल्यांदाच संसदीय कायदा निर्मितीमध्ये महिलांची भूमिका मान्य करते.

5. हे विधेयक व्यक्तींना खालील अधिकार प्रदान करते:
a. प्रक्रिया केलेल्या वैयक्तिक डेटाबद्दल माहिती प्राप्त करण्याचा अधिकार;
b. माहिती दुरुस्त करण्याचा आणि हटवण्याचा अधिकार;
c. तक्रारीचे निवारण करण्याचा अधिकार; आणि
d. मृत्यू किंवा अक्षमता झाल्यास अधिकारांचा वापर करण्यासाठी एखाद्या व्यक्तीस नामनिर्देशित करण्याचा अधिकार.

त्याच्या/तिच्या अधिकारांची अंमलबजावणी करण्यासाठी, प्रभावित माहिती धारक (डेटा प्रिन्सिपल) पहिल्यांदा माहिती विश्वस्ताशी संपर्क साधू शकतो. जर तो/ती समाधानी नसेल, तर तो/ती कोणत्याही अडथळ्याशिवाय माहिती संरक्षण मंडळाकडे माहिती विश्वस्ताविरुद्ध तक्रार करू शकतो.

6. या विधेयकात माहिती विश्वस्तांकरिता खालील दायित्वांची तरतूद आहे:
a. वैयक्तिक माहितीचे उल्लंघन टाळण्यासाठी सुरक्षा उपाय करणे;
b. प्रभावित माहिती धारक आणि माहिती संरक्षण मंडळाला वैयक्तिक माहितीच्या उल्लंघनाची सूचना देणे;
c. निर्दिष्ट हेतूसाठी आवश्यकता उरत नाही तेव्हा वैयक्तिक माहिती मिटवणे;
d. सहमती मागे घेतल्यावर वैयक्तिक माहिती पुसून टाकणे;
e. तक्रार निवारण प्रणाली आणि माहितीशी संबंधित व्यक्तीच्या प्रश्नांची उत्तरे देण्यासाठी अधिकाऱ्याची तरतूद; आणि
f. महत्त्वपूर्ण माहिती विश्वस्त म्हणून अधिसूचित केलेल्या माहिती विश्‍वस्तांच्या संदर्भात काही अतिरिक्त दायित्वे पार पाडणे, जसे की माहिती लेखापरिक्षकाची नियुक्ती करणे आणि माहिती संरक्षणाची उच्च पातळी सुनिश्चित करण्यासाठी वेळोवेळी माहिती संरक्षण उपयांचे मूल्यांकन करणे.

7. हे विधेयक बालकांच्या वैयक्तिक माहितीचेही संरक्षण करते.
a. हे विधेयक माहिती विश्वस्तांना केवळ पालकांच्या संमतीने मुलांच्या वैयक्तिक माहितीवर प्रक्रिया करण्याची परवानगी देते.
b. हे विधेयक मुलांसाठी हानिकारक किंवा त्यांच्यावर लक्ष ठेवले जात असेल, वर्तणूक निरीक्षण किंवा लक्ष्यित जाहिरातींचा समावेश आहे अशा माहितीवर प्रक्रिया करण्यास परवानगी देत नाही.

8.विधेयकात दिलेली सूट खालीलप्रमाणे आहेत.
a. सुरक्षा, सार्वभौमत्व, सार्वजनिक सुव्यवस्था इत्यादींच्या हितासाठी अधिसूचित संस्थांना;
b. संशोधन, संकलन किंवा सांख्यिकीय हेतूंसाठी;
c. स्टार्टअप्स किंवा माहिती विश्वस्तांच्या इतर अधिसूचित श्रेणींसाठी;
d. कायदेशीर हक्क आणि दावे लागू करण्यासाठी;
e. न्यायिक किंवा नियामक कार्ये करण्यासाठी;
f. गुन्ह्यांस प्रतिबंध, त्यांचा शोध, तपास किंवा खटला चालवण्यासाठी;
g. परदेशी करारांतर्गत भारतातील अनिवासी व्यक्तीच्या वैयक्तिक माहितीवर प्रक्रिया करणे;
h. मंजूर विलीनीकरण, डी-मर्जर इ. साठी; आणि थकबाकीदार आणि त्याची आर्थिक मालमत्ता इत्यादींचा शोध घेणे.

9. मंडळाची मुख्य कामे पुढीलप्रमाणे आहेत.
a. माहितीचे उल्लंघन होऊ नये किंवा ते कमी करण्यासाठी दिशानिर्देश देणे;
b. माहितीचे उल्लंघन आणि तक्रारी तपासणे आणि आर्थिक दंड लावणे;
c. तक्रारींना पर्यायी विवाद निराकरणासाठी पाठवणे आणि माहिती विश्वस्तांकडून स्वेच्छा दायित्व स्वीकारणे; आणि
d. विधेयकातील तरतुदींचे वारंवार उल्लंघन करणाऱ्या माहिती विश्वस्ताचे संकेतस्थळ,ॲप इत्यादींवर बंदी घालण्याचा सल्ला सरकारला देणे.

The post डिजिटल वैयक्तिक माहिती संरक्षण विधेयक संसदेत मंजूर appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

गूगल या सर्च इंजिन वेबसाइटने आता जवळपास आपलं सर्व दैनंदिन आयुष्य व्यापून टाकलं आहे. सर्च, वेब ब्राऊजर, ईमेल, ऑडिओ, व्हिडिओ, मेसेजिंग, ऑपरेटिंग सिस्टम, इ. सर्व माध्यमातून गूगलकडे आपली माहिती जमा होत असते. मात्र अलीकडे उघड होणार्‍या पर्यायांनुसार मात्र गूगलकडे असणारं माहितीचं प्रमाण नक्कीच काळजी करायला लावणारं आहे. CNBC च्या नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या लेखानुसार गूगलकडे आपण आजवर केलेल्या सर्व ऑनलाइन शॉपिंग सर्व माहिती साठवली जात असल्याच उघड झालं आहे. यासाठी गूगलने दिलेल्या नव्या पर्चेसेस (Purchases) पर्यायाचा वापर होतो.

https://myaccount.google.com/purchases

या लिंकवर जाऊन तुमच्या गूगल अकाऊंटला लॉगिन करा

या पर्चेसेसच्या लिंकवर गेल्यास तुम्ही आजवर करत असलेल्या ऑनलाइन खरेदीची माहिती एका ठिकाणी उपलब्ध होते आहे. आपल्याला त्या त्या वेबसाइटकडून आलेल्या ईमेलमधून गूगल ही माहिती मिळवत आहे. सर्व ऑनलाइन व काही ऑफलाइन व्यवहारसुद्धा इथे पाहायला मिळत आहेत! अॅप्स, गेम्स, फोन्स, फ्लिपकार्ट/अमेझॉन सारख्या वेबसाइट्सवरील सर्व खरेदीची इथे एका जागी नोंद केलेली दिसेल! ही माहिती खाजगी ठेवली जात असल्याचा दावा मात्र गूगल करायला विसरल नाहीये.

फेसबुकवर सध्या चाललेला माहिती गोला करण्याचा गोंधळ सुरू असताना आता गूगलकडून सुरू असलेल्या या माहिती गोळा करण्याबद्दलच्या बातमीने अनेकांना आश्चर्य वाटत आहे. मात्र गेली अनेक वर्षे या सर्व मोठ्या कंपन्या हेच करत आल्या असून ग्राहकांना/यूजर्स न सांगता त्यांचा डेटा कलेक्ट करणं व नंतर प्रकरण उघडकीस आल्यावर माफी मागून ते मिटवणं हल्ली सर्रास पाहायला मिळत आहे. या सर्व गोष्टी यूजर्सच्या दृष्टीने अजिबातच चांगल्या नसल्या तरी ही डेटाची खरेदी विक्री येथून पुढेही सुरूच राहील. मोठ्या कंपन्यांवर किमान प्रमाणात होत असणारी कारवाई आशेचा किरण दाखवणारी असली तरी येणार्‍या काळात याच डेटा/माहितीचं राज्य असणार आहे हे मात्र नक्की…

Search Terms : Google uses Gmail to track a history of things you buy with Purchases option!

The post गूगलकडे आहे तुमच्या ऑनलाइन शॉपिंगची सर्व माहिती! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

गूगलच्या या नव्या सेवेच नाव डेटासेट सर्च असं असून गूगल स्कॉलरच्या प्रकारात मोडणारी ही सेवा विद्यापीठं, सरकारी संस्था यांनी प्रकाशित केलेला डेटा मेटाडेटा टॅग्स वापरून सहज शोधण्यायोग्य बनवेल ज्यामुळे संबंधित माहिती हवी आहे (शास्त्रज्ञ, वैज्ञानिक, पत्रकार) अशा सर्वाना  त्यांना एकाच जागी मिळवता येईल! ही माहिती गूगलच्या डेटामध्ये इंडेक्स करून नॉलेज ग्राफला जोडली जाईल. ज्यामुळे माहिती प्रकाशित करणाऱ्या संस्थेबद्दलसुद्धा माहिती मिळवता येईल! या सेवेची चाचणी प्रक्रिया सुरु आहे.

Google Dataset Search Link : http://g.co/datasetsearch

सद्यस्थितीत अशा प्रकारचा डेटा साठवण्याची पद्धत विखुरलेली आहे.  अनेकविध साईट्स उपलब्ध आहेत पण त्यापर्यंत पोहोचणं किंवा त्यांना शोधणं काहीसं अवघड काम आहे. म्हणूनच गूगल याबाबत प्रयत्न करण्यास सुरुवात केली आहे मात्र यासाठी जे लोक अशा प्रकारचं साहित्य इंटरनेटवर प्रकाशित करतात त्यांनीसुद्धा प्रकाशित करताना योग्य टॅग्सचा वापर करायला हवा आहे. डेटाच्या बाबतीत गूगल दिवसेंदिवस अधिकाधिक प्रयत्न करत असून लोक नवनव्या टूल्सचा जितका जास्त वापर करतील तितक्या प्रमाणात त्यांना ह्या डेटाच वर्गीकरण करणं सोपं जातं. हा डेटा प्रबंध, संशोधन, सांख्यिकी अशा कोणत्याही स्वरूपाचा असू शकतो.  शास्त्रज्ञाना यापूर्वी अशी एका ठिकाणी माहिती मिळवणं सोपं नव्हतं एका ठराविक विषयाला वाहिलेल्या साईट खेरीज अधिक माहिती मिळवायला सर्व सर्च पुन्हा सुरु करावा लागायचा. मात्र या डेटासेट सर्चद्वारे हा त्रास काही प्रमाणात कमी होईल असा विश्वास गूगलला वाटतो आहे.

search terms : Google Dataset Search for Scientists query scientific data, government data, or data provided by news organization marathi

The post गूगलचं शास्त्रज्ञांसाठी नवं सर्च इंजिन : डेटासेट शोधणं सोपं! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

आपल्या वेगवेगळ्या उपकरणांमध्ये डेटा ट्रान्सफर करणं कधीकधी जिकिरीचं होऊन जातं प्रत्येक प्लॅटफॉर्म अँड्रॉइड, विंडोज सारख्या ऑपरेटिंग सिस्टिम असतील किंवा फेसबुक, ट्विटर सारख्या वेबसाईट्स प्रत्येकाची वेगळी पद्धत आणि गरज यामुळे बराच वेळ सुद्धा जातो. यावर आता एका नव्या प्रकल्पामध्ये या कंपन्यानी एकत्र येऊन विविध सेवांमध्ये डेटा ट्रान्सफर सोपं व्हावं या उद्देशाने डेटा ट्रान्सफर प्रोजेक्टची सुरुवात केली आहे!
वेगवेगळ्या सेवांमधून डेटा ट्रान्सफर करणं सोपं व्हावं हा या प्रकल्पाचा उद्देश. उदा. तुम्ही मायक्रोसॉफ्ट वनड्राइव्ह मधील फोटो गूगल फोटोजमध्ये घेऊ शकाल. यामध्ये कोणतीही इच्छुक कंपनी सहभागी होऊ शकते आणि त्यांचा सपोर्ट जोडू शकते! हा प्रकल्प मुक्त स्रोत म्हणजेच ओपन सोर्स आहे. या प्रकल्पाच्या सध्या चाचण्या सुरु आहेत.

डेटा ट्रान्सफर प्रोजेक्ट  कसं काम करेल? : सध्याचे API (Application programming interface) वापरून एकमेकांच्या प्लॅटफॉर्मवर ट्रान्सफर ची सुरुवात होईल जेणेकरून वापरकर्त्याला सहज हे काम करता येईल. ज्यामुळे यूजर त्याचा डेटा एका प्लॅटफॉर्मवरून दुसरीकडे गरजेनुसार हलवू शकेल! डेटा बॅकअपसाठी मोठीच सोय होईल आणि यूजर हव्या त्या सेवेमधे उर्वरित डेटा साठवू शकेल.

DTP (Data Transfer Project) च्या चाचण्या पूर्ण झाल्यानंतर सर्वाना उपलब्ध करून देण्यात येईल. ओपन सोर्स असल्यामुळं यामध्ये अनेक कंपन्या सहभागी होऊ शकतील आणि यूजर एकाच प्रकारच्या सेवेसाठी वेगवेगळ्या कंपन्याच्या सेवा वापरून पाहू शकतील!

Data Transfer Project अधिकृत वेबसाइट

search terms data transfer project google facebook microsoft twitter 

The post डेटा ट्रान्सफर सोपं व्हावं म्हणून गूगल, मायक्रोसॉफ्ट, फेसबुक आणि ट्विटर आले एकत्र! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.

बीएसएनएल या सरकारी टेलिकॉम कंपनीने प्रिपेड ग्राहकांसाठी नवे इंटरनेट डेटा प्लॅन्स सादर केले असून सध्याच्या इतर टेलिकॉम कंपन्यापेक्षा खूपच स्वस्त आहेत!

१. Triple Ace प्लॅन नुसार 333 रुपयांच्या रिचार्जवर ग्राहकांना दर दिवशी 3GB 3G स्पीड इंटरनेट मिळेल. त्यावर  3GB डाटा संपल्यावर 80 kbps स्पीडने अमर्याद Unlimited डेटा वापर करता येईल. पुन्हा दुसऱ्या दिवशी 3GB हायस्पीड डाटा असा एकूण 270GB हायस्पीड डेटा तोसुद्धा ९० दिवसांच्या वैधते(Validity)वर मिळणार आहे! म्हणजे ९० दिवस रोज 3GB इंटरनेट 3G स्पीडमध्ये! इंटरनेटचा भरपूर वापर करणार्‍याना या प्लॅनचा मोठाच फायदा होईल. या प्लॅन मध्ये व्हॉइस कॉलसाठी काही फायदे नाहीत.

 

२. दुसऱ्या प्लॅनमध्ये 339 रुपयांच्या रिचार्जवर  BSNL ते BSNL अमर्याद व्हॉइस कॉलिंग, BSNL ते इतरांसाठी दरदिवशी २५ मिनिटे मोफत आणि यासोबत दरदिवशी 3GB डेटा (दरदिवशी 3GB डाटा संपल्यावर 80 kbps स्पीडने अमर्याद डेटा). मात्र या प्लॅनची वैधता २८ दिवसच आहे.

३. Dil Khol Ke Bol प्लॅन : तिसर्‍या ऑफरनुसार 349 रुपयांच्या रीचार्जवर अमर्याद Local + STD व्हॉइस कॉल्स सर्वच नेटवर्कवर सोबत 2GB मर्यादित डेटा 3G स्पीडमध्ये मिळेल. 2GB डाटा संपल्यावर 80 kbps स्पीडने अमर्याद. या प्लॅनची वैधता/Validity ९० दिवस असेल. हा प्लॅन व्हॉइस कॉल्स मोठ्या प्रमाणावर करणार असाल तर उपयोगी आहे.

४. Nehle Pe Dahla प्लॅन : या प्लॅन नुसार 395 रुपयांच्या रिचार्जवर 2GB डेटा दर दिवशी मोफत मिळेल सोबत ३००० मिनिटे BSNLते BSNL च्या नेटवर्कवर  मोफत आणि इतर नेटवर्कसाठी १८०० मिनिटे मोफत. मोफत कॉल्स संपल्यावर २०पैसे/मिनिट दराने कॉल्स. या प्लॅनची वैधता/Validity ७१ दिवस आहे.

एक सूचना : या वरील सर्व प्लॅन्सचा ऑनलाइन रिचार्ज (Paytm/FreeCharge) करणार असाल तर फोन क्रमांक टाकून झाल्यावर STV हाच पर्याय निवडा. (Topup निवडू नका).

हा लेख आपल्या मित्रांसोबत नक्की शेअर करा.

The post बीएसएनएलच्या नव्या इंटरनेट ऑफर्स : 333 रुपयात 270 जीबी डाटा!!! appeared first on MarathiTech - मराठीटेक.